Otomasyonu kısaca otomatik kontrol olarak tanımlayabiliriz. Geniş anlamda ise işin insan ile ekipman arasında paylaşımı demektir. Toplam işin paylaşım yüzdesi otomasyon düzeyini belirler. Düşük düzey işlerin çoğunluğunun insan tarafından, yüksek düzey ise makinalar tarafından yapıldığı durumu anlatır. İşlerin nitel açıdan paylaşımı da önem taşır. İşi yapabilmek için enerjinin yanı sıra düşünceye de gereksinim duyulur. Otomasyonun ilk ortaya çıkışı endüstri devriminin hemen ardından olmuş ve kas gücünün yerini alan düzenekler geliştirilmiştir.

Ancak salt kas gücünü ikame etmek insanı işten soyutlamamaktadır. Günümüzün nitelikli iş ortamını otomatize edebilmek için insan yerine düşünebilen, hatta bu işi insandan daha iyi yapabilen sistemler oluşturmak gerekmektedir. Yapay zeka olarak ifade edilen bu çalışma alanı sadece üretim sektörünü değil, savaş endüstrisini ve sosyal yaşamı da etkileyecek buluş ve uygulamalarla ilgilenmektedir. Otomasyon öncesi dönemde işin nitel ve nicel sınırları insan tarafından belirlenmekte idi. Ancak otomasyon veya teknoloji insanın bazı yetersizliklerini giderebilecek, böylelikle üretim sınırlarını çok daha genişletmeyi sağlayacak bir düzeye gelmiştir. Bu yetersizlikler insanın tepki süresinin uzunluğu, insanın veri işleme kapasitesinin sınırlı olması, insanın iş üretme hızının düşüklüğü, insanın tekrarlı işlerde tutarlığı sürdüremeyip sapmalara neden olması ve insanın konsantrasyon süresinin kısalığıdır. Günümüzde bu yetersizliklerin giderilmesini sağlayan pek çok çözüm uygulanmaktadır. Ancak yine de otomasyon sistemleri çok basit işlerde, örneğin portakal soyma ve çok komplike işlerde, örneğin uçak kullanımı, insanın yerini tamamen alamamaktadır.

Otomasyon konusuna biraz daha yakından bakabilmek için genel fabrika yapısını düşünebiliriz. Normalde her imalat firmasında muhasebe, finansman, insan kaynakları, satın alma, pazarlama, satış, mühendislik departmanları, üretim, depolama fonksiyonları gerçekleştirilir. Bu fonksiyonlar her işletmede farklı ve özgün örgütsel yapılar altında toplanırlar. Ofis ortamlarında gerçekleştirilen muhasebe, finansman, insan kaynakları, satış, pazarlama yönetimi ve üretim planlama konuları uzunca bir süreden beri tek bir yazılım ile otomatize edilmeye çalışılmaktadır. Bu yazılım grubunun İngilizce adı Enterprise Resources Planning, kısaca ERP’dir. Dilimize İşletme Kaynakları Planlaması olarak çevirebileceğimiz bu yazılımın orijini MRP (Material Requirements Planning), ikinci aşamadaki ismi de MRP II (Manufacturing Resources Planning) şeklindedir. Ofis otomasyonu bilindiği gibi çok büyük oranda bilgisayar yazılımlarıyla gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla bugün hepimizin kullandığı editör, veri tabanı, spread sheet yazılımları da insanın işini kolaylaştırmaları nedeniyle otomasyon araçları kategorisinde yer almaktadırlar.

Depolardaki otomasyon uygulamalarına baktığımızda karşımıza yine yazılımlar çıkmaktadır. Başlıca depo fonksiyonu envanter düzeylerinin anlık olarak bilinmesidir. Bu bilgi satın alma ve üretim planlama süreçlerini beslediğinden çoğunlukla depo otomasyon yazılımları ERP yazılımlarının modülleri şeklinde pazara sunulmakta, bağımsız geliştirilen aynı amaçlı yazılımların ise ERP arayüzleri bulunmaktadır. Ancak depo yönetiminde etkinlik sağlanması amaçlandığında salt mal miktarlarının bilinmesi yeterli olmamakta, buna ek olarak hangi malın depo içinde nerede olduğu ve hangi tarihte gelmiş olduğu gibi bilgilere de gereksinim duyulmakta üstelik malların depolama alanlarına yüksek hız ve doğrulukla yerleştirilmesi ve gereksinim duyulduğunda yine hızlı ve doğru olarak geri alınması da gerekmektedir. Hatta depoya herhangi bir girişçıkış söz konusu değilken bile önceki cümlede belirtilen gereksinimlerin karşılanabilmesi için mevcut malların yeniden, daha uygun yerlere yerleştirilmesi gerekmektedir. Bütün bunlar insan kapasitesini zorlayan işler olduğundan Depo Otomasyon Sistemleri adı altında çözümler geliştirilmiş bulunmaktadır. Otomatik depo olarak da adlandırabileceğimiz bu sistemlerin başlıca iki tipi bulunmaktadır. Bunlar Automated Storage and Retrieval Systems; AS/RS ve Carousel (Atlı Karınca) modelleridir. Depolarda da imalatta olduğu gibi ürün kimliklendirme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.

Otomasyon dendiğinde pek çok insan kafasında imalat uygulamalarını düşünür. İmalat otomasyon uygulamaları için çok büyük bir potansiyel sunar. Esasen imalatta otomasyonun her türüne rastlanılabilir. Çok çeşitli bilgisayar yazılımlarından, PLC uygulamalarına, gömülü kontrol sistemlerine, robotlara, CNC tezgahlara, akıllı konveyörlere, insansız taşıma araçlarına değin yüzlerce farklı araçla yapılan çok değişik otomasyon uygulamaları imalat türü ister sürekli, ister kesikli olsun karşımıza çıkar. 1980′li yıllarda özellikle bilimsel literatürde otomasyon kelimesi pek kullanılmaz, o­nun yerine Bilgisayar Bütünleşik Üretim (İng. Computer Integrated Manufacturing) kavramına yer verilirdi. Bu ifadenin o zamanki otomasyon uygulamalarına baktığımızda yanlış olduğu açıktır. Üretim otomasyonunda bilgisayar kullanımı yavaş yavaş gelişmekte olup, yukarıda da ifade etmiş olduğum gibi bilgisayar dışında pek çok araç değişik yerlerde uygun olmaları nedeniyle otomasyon düzeyini artırmada kullanılmaktadır. Bununla beraber bilgisayar prosesörlerine ayrılan ArGe fonlarının diğer alanlardan çok daha fazla olması ve bilgisayarın artık herkesin ortak dili haline gelmiş bulunması gibi nedenlerle PC tabanlı uygulamalarının otomasyonun geleceğini oluşturacağına kesin gözüyle bakılmaktadır. Dolayısıyla yeniden Bilgisayar Bütünleşik Üretim kavramına dönüleceği beklentisi yerindendir

Endustride kolay ve guvenilir uretim ve yonetimi, temelde prosesin dogru isletilmesi ve her adiminda kontrol edilmesiyle mumkundur. Bu sekilde bir prosesi planlarken, daha az insan gucu ile daha kontrollu ve kaliteli uretim icin en iyi yardimcimiz otomasyon olacaktir.Otomatik kontrolun endustride ilk yerlesmeye baslidigi tarihte pekcok sistem rolelerle veya ozel olarak tasarlanmis elektronik kartlarla kontrol ediliyordu. Bu sistemlerin cok maliyetli olmasi yaninda karmasik yapisi, ariza takibinin zorlugu ve yeni teknolojik gelismelere acik olmamasi gibi daha bircok sorunuda beraberinde getirmekteydi. Ayni zamanda recete isleme, veri toplama, degerlendirme ve raporlama ozelliklerinde yoktu. İste bu nedenlerden dolayi PLC'ler (programlanabilen konroller) ve SCADA (veri tabanli gozetleme ve kontrol sistemeleri) dogdu.

Ancak gelisen teknoloji beraberinde yeni sorunlarda getiriyordu. Bunlar teknolojinin hizina ayak uyduramayan sistemlerdi. Yedek parca bulamadigi icin cope atilan sistemler, her biri otomatik calistigi halde birbirinden habersiz ve kontrolsuz calisan makina gruplari, isletmeleri buyuk maliyetler gerektiren yeni arayislara suruklemekteydi.



Fabrikaniza yada isletmenize yerlestirmek istediginiz kontrol sisteminin yapisina secerken hangi konulara dikkat ettiginizi tahmin etmek. Akliniza ilk gelen soru; sectiginiz yapinin en ekonomik cozum olup olmadigidir. Bazi zamanlarda sirf daha ekonomik diye tercih ettiginiz bir yapi, belki o anda sizin iyi bir secim olabilir.



Fakat isletmenizin gelecegi acisindan baktiginizda yeni teknolojik gelismelere ne kadar cevap verebilecegi ikinci onemli soru olarak karsinisza cikar. Ancak teknolojideki bu gelismeler o kadar hizli ki, siz daha sorunun cevabini dusunurken sisteminizin demode olabilir. Bunun icin yapilmasi gereken anlayacaginiz gibi daha baslangicta en iyi karari verebilmektir.

Bize gore sececeginiz sistem modüler, yeni teknolojik gelismeleri destekleye bilecek normlarda ve üniversal bir yapida olmalidir. Üretimde insan faktorünü minimuma indirecek sekilde, yani üretimin verimini ve kaliteyi artiracak yapida olmalidir. Dogru zamanda, dogru verilerle ve planli olarak imalat yapa bilecek performansi gostermelidir. En az maliyetle günün teknolojisini yakalayabilmedir. Buda ancak sisteminizdeki her noktayi denetleye bilen üniversal bir kontrol ünitesi (PLC), bu kontrol ünitesine bagli olarak calisan veri toplama degerlendirme, raporlama ve recete gorevlerini üstlenen bir SCADA sistemi, sistemi meydana gelebilecek arizalari, hazirlanan raporlari kullaniciya sunan yazici üniteler ve isletmenin diger birimlerini sistemi izleyebilmesinin saglayabilen terminallerle meydana getirilen bir yapi ile saglana bilir.    

Alıntı : Elektrik